DERS 1: SQL SERVER’I TANIMAK
Ders sonunda yapabilecekleriniz:
· Veritabanı kavramını tanımlamak.
· İlişkisel veritabanı sistemlerini tanımlamak.
· SQL Server’daki servisleri açıklamak.
· SQL Server 2000’in yeniliklerini açıklamak.
I. MİCROSOFT SQL SERVER
Microsoft SQL Server, veritabanı (database) alanında uzunca bir süredir yapılan çalışmalar sonunda geliştirilmiş bir veritabanı yönetim sistemi yazılımıdır. Yazılım sunucu (server) üzerinde çalışır ve çok sayıda kullanıcıya hizmet verir. Günümüzde bilgisayar otomasyonunun uygulandığı hemen her kurumda özel ya da genel birtakım veritabanları çalışmaktadır. Örneğin resmi dairelerdeki kayıt sistemleri ya da ticari uygulamalar büyük ölçüde veritabanı sistemidirler.
SQL Server’ın özellikleri:
· Veritabanı yönetim sistemidir.
· Client/Server mimariye sahiptir.
· İlişkisel bir yapıya sahiptir.
· Veri işleme araçlarına sahiptir.
· Uygulama geliştirmeye açık bir ortamdır.
SQL Server, client/server bir veritabanı yönetim sistemidir. Client ile server arasında isteklerin gönderilmesi için SQL dili kullanılır. RDBMS (Relational Database Management System) özelliği ile verilerin etkin bir şekilde organize edilmesini ve bütünleşmesini sağlar.
Tablo: Microsoft SQL Server’ın genel özellikleri
Özellik Açıklama
Ölçeklenebilir mimari Bir ya da daha çok işlemci üzerinde çalışabilir ve gelecekteki
isteklere yanıt verebilme.
Sağlam ve güvenli işlem Sistem arızalarına ve veri kayıplarına karşı tam koruma
Windows NT ve Windows 2000 ile tümleşik Windows NT ve 2000 üzerinde çalışır. Performance Monitor ve Event Viewer yardımcı programlarını kullanır. İstenirse tümleşik güvenlik sistemi ile işletim sisteminin kullanıcılarını kullanır.
Geniş bir Client desteği Macihtosh, UNIX, DOS, OS/2 ve Windows istemcilerinin desteği.
Replication (Yineleme) Verinin kopyalanarak güvenliğini artıran bir çoğaltma sistemidir. Dağıtılmış database uygulamaları destekler.
Merkezi yönetim Birçok server ile birlikte çalışır. Çok sayıda Windows NT ve diğer işletim sistemlerine hizmet verir.
Görev programlama ve mesajlaşma Yedekleme, replication gibi belli görevlerin tanımlanmasını ve zamanlarda çalıştırılmasını sağlar. Bir görevin tamamlanmasının ardından sistem yöneticisi bir e-mail gönderebilir. İşlerin ve mesajların yönetimini sağlar.
Backup (Yedekleme) ve Restore (Geri Yükleme) Yedekleme işlemlerinin tarihini tutar ve belli bir zamana ait verilerin yedeklenmesini sağlar.
Veritabanı Bakım Sihirbazı Yedekleme, tutarlılık ve istatistik kontrolları gibi işlemlerin bir Database Maintenance Plan Wizard ile yapılmasını sağlar.
Web Assistant Verilerin HTML formatında saklanması ve SQL Server verilerinin Web Server’a ulaştırılmasını sağlar.
SQL Profiler Server aktivitilerinin izlenmesi.
Uzaktan Yönetim Bir sistem yöneticisinin birçok Server’ı yönetmesini sağlar.
Transact-SQL Yeni özelliklere sahip bir SQL veritabanı işleme dili.
Wizards ve Asistanlar Birçok görevi yerine getirmek için çok sayıda sihirbaza (wizards) ve asistana sahiptir.
NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.
A. İLİŞKİSEL DATABASE SİSTEMİ
İlişkisel veritabanı sistemi (relational database system), verilerin bütünlük içinde organize edilmesini sağlar. Böylece kurumsal anlamda bütün veriler birbirine bağlanır. Bu kavram özellikler veritabanı düzenlenmesi bölümünde geniş olarak ele alınacaktır. İlişkisel veritabanı sistemleri daha geniş bir adla; ilişkisel veritabanı yönetim sistemi adıyla anılmaktadır.
RDBMS (Relational Database Management System-İlişkisel Veritabanı Yönetim Sistemi), bu alandaki standardı. Bu özellik sayesinde şu işlemlerin yapılmasına olanak tanır:
· Verilerin doğru ve etkin biçimde saklanmasını sağlar.
· İlişkisel bütünlük kuralı (data integrity) sağlanır.
B. MİCROSOFT TRANSACT-SQL
SQL (Structured Query Language), veritabanı yönetim sistemlerinde standart olarak kullanılan bir dildir. Zaman içinde değişik firmalar tabanlı ve değişik sürümlerde SQL dilleri ortaya çıkmıştır. Microsoft, bu alandaki standardını Microsoft Transact-SQL olarak adlandırmıştır.
C. MİCROSOFT SQL SERVER SERVİSLERİ
SQL Server’ın çalışmasında servisler oldukça önemlidir. Özellikle temel işlemlerin yanı sıra diğer bilgisayarlarla iletişim için gerekli olan servislerin sürekli çalışıyor olması ve uygun şekilde yapılandırılması sistem yönetim işlerinin en başında gelir.
SQL Server, üç ana servisten oluşur:
· MSSQLServer
· SQL Server Agent
· Microsoft Distributed Transaction Coordinator (MS DTC)
MSSQLServer Servisi: SQL Server’ın ilişkisel veritabanını (RDBMS) ifade eder. Bütün Transact-SQL deyimlerini işler ve server üzerindeki bütün veritabanı dosyaları yönetir.
SQL Server Agent Servisi: SQL Server Agent servisi, SQL Server ile birlikte çalışarak çok sunuculu işlerin yapılmasını sağlarlar.
Microsoft Distributed Transaction Coordinator (MS DTC) Servisi: Microsoft Distributed Transaction Coordinator (MS DTC) servisi ise aynı zamanda Microsoft transaction Server’ında bir bileşenidir. Microsoft Transaction Server, client’ların bir transaction (işlem kümesi) içinde birden çok sunucu üzerinde işlem yapmasını sağlar.
D. MİCROSOFT SQL SERVER SİSTEM YÖNETİMİ
SQL Server’da yönetim işlemi, yönetim araçlarıyla (management tools) sağlanır. Yönetim araçları rutin yönetim işlerini azaltır ve otomatik hale getirir.
SQL Server sistem yönetimi beş ana kategoriye ayrılabilir:
Bunlar:
· Kuruluş ve konfigürasyon
· Saklama yönetimi
· Güvenlik yönetimi
· Veri yönetimi
· Günlük sistem bakımı
Kuruluş ve Yapılandırma:
· SQL Server’ın kuruluşu
· Kullanıcı ve veri gereksinimlerine göre yapılandırmanın değiştirilmesi
· Terfi
Depolama Alanı Yönetimi:
· Database’ler için gereksinim duyulan disk alanın belirlenmesi
· Alan kullanımının izlenmesi
· Database ve dump device’ların yaratılması
· Database’lerin yaratılması
· Device ve Database’lerin büyüklüklerinin değiştirilmesi
Güvenlik Yönetimi:
· Login güvenlik tipinin (authentication) belirlenmesi
· Kullanıcıların SQL Server’a ve database’lere erişmelerinin sağlanması
· Kullanıcılarının database izinlerinin atanması
Veri Yönetimi:
· Database’lere diğer kaynaklardan veri transferi
· Bir database dump dosyasının yüklenmesi
· Kullanıcılara veri kopyalarını dağıtmak
Sistem Bakımı:
· Görevlerin belli bir zaman için programlanması
· Bir görevin başarılması ya da başarılmaması durumuna göre mesaj düzenleme
· Bir yedekleme stratejisi geliştirmek ve test etmek
· Database ve transaction log’ların yedeğinin düzenli bir şekilde alınması
· Database ve transaction log’ların yedeğinin gerektiğinde geri yüklenmesi
· SQL Server performansının izlenmesi
· Hata toleransı sistemlerinin değerlendirilmesi
· Veri kayıplarına karşı stratejiler geliştirmek
E. SQL SERVER YÖNETİM ARAÇLARI
SQL Server 7.0 ve 2000, çok sayıda yönetim aracına sahiptir. Bazı araçlar server ve istemcilere yapılan SQL Server kuruluşu ile ilgili olarak değişebilir.
Tablo : SQL Server Yönetim Araçları
Araç Amacı
SQL Enterprise Manager Server ya da workstation’dan enterprise düzeyinde yönetim sağlar. Server’ın konfigüre edilmesi, veritabanı nesnelerinin ve replication’ın yönetilmesi işlemlerini sağlar. Hemen hemen bütün sistem yönetim işlemi Enterprise Manager ile yapılır.
Performance Monitor SQL Server ile Windows NT Performans Monitor’unu bütünleştirir. Aktivite ve performans istatistiklerini gösterir.
SQL Server Books Online SQL Server kitabı.
SQL Client Configuration Utility İstemcilerin Net-Library ve DB-Library bağlantıları hakkında bilgi verir.
SQL Server Client Configuration İletişim birimleri için client konfigürasyonunu yönetmeyi sağlar.
SQL Server Profiler Server aktivitelerini izler ve auditing (denetim) sağlar.
SQL Server Query Analyzer Yazılan bir Transact-SQL deyimi işletir. Bir query’yi çalıştırır. Bir query planını analiz etmeyi, istatistik bilgiler almayı ve değişik pencerelerde çok sayıda query’yi çalıştırmayı sağlar.
SQL Server Service Manager SQL Server servislerinin başlatmayı, durdurmayı ve kesmeyi sağlar.
SQL Server Wizards (sihirbazlar) Yönetime kılavuzluk eden çok sayıda araç.
II. SQL SERVER 2000’İN YENİLİKLERİ
Microsoft SQL Server 2000, performans, güvenlik, kolay kullanım gibi özellikleri daha gelişmiş olarak tasarlanmıştır. SQL Server 2000’ın bazı yeniliklerini şu şekilde sıralamak olanaklıdır:
A. BİRDEN ÇOK SQL SERVER KURULUMU (INTANCES)
SQL Server 2000, artık aynı sunucu üzerinde birden çok SQL Server 2000’in kurulmasına olanak tanır. Bu farklı düzenlemeleri (güvenlik düzenlemeleri) olan birden çok SQL Server’ın aynı sunucu üzerinde bulunmasına ve kullanıcıların ayrı adlarla bunları kullanmasına olanak sağlar.
B. XML DESTEĞİ
Verileri XML (Extensible Markup Language) belgesi olarak döndürebilmek. Örneğin http isteği ile SQL Server verilerini XML biçimli almak.
NOT: XML hakkında daha çok fazla bilgi için, sitedeki XML kursuna bakınız.
C. FEDERATED DATABASE SERVER
Farklı SQL Server’lar üzerinde yer alan tablolar üzerine kurulmuş görünümler (view) yaratma tekniğine “birleşik sunucular” denir. Bu olanak sunucuların birlikte çalışarak daha fazla performans sağlamasına neden olur.
D. KULLANICI-TANIMLI FONKSİYONLAR
Programcıların kendi fonksiyonlarını yaratarak özellikle hesaplama işlemlerinde daha etkin olmaları sağlanır. Bu özelliği ile SQL Server 2000’in programcılara daha yakın bir ürün haline geldiğini söyleyebiliriz. Çünkü programcılar Visual Basic gibi birçok programlama dilinde fonksiyon yazmaya alışıktırlar.
Örneğin bir kullanıcı tanımlı fonksiyon şu şekilde çağırılır:
SELECT * FROM Urunlistesi(‘A grubu’)
E. İNDEKSLENMİŞ GÖRÜNÜMLER
İndekslenmiş görünümler (indexed view), aynı sorgulardan olduğu gibi görünümlerin performansını artırmak için kullanılır.
F. INSTEAD OF ve AFTER Trigger’ları
INSTEAD OF tetikleyicileri INSERT, UPDATE ya da DELETE işleminden önce çalıştırılacak bir işlemin yapılmasını, AFTER tetikleyicileri ise INSERT, UPDATE ya da DELETE işleminden sonra çalıştırılarak bir işlemin yapılmasını sağlar. Örneğin bir tabloya girilen bir kaydın ardından, girilen kaydın diğer tablolara tetikleyici (trigger) tarafından otomatik olarak yapılması.
Tetikleyici_adı tetikleyicinin adını ifade eder. Tür ise AFTER, FOR ya da INSTEAD OF türlerinden birisidir. Komut ise INSERT, UPDATE ya da DELETE komutlarını ifade eder.
G. BASAMAKLAMA (CASCADİNG) İŞLEMLERİ
İlişkili tablolarda güncellenen ya da silinen ana kaydın ilişkili alt tablolarda otomatik olarak güncellenmesi işlemine basamaklama denir. Veritabanlarından bilinen bir işlem olan basamaklama işlemi SQL Server 2000 ile artık daha kolay bir şekilde yönetilmektedir.
H. COLLATİON YENİLİKLERİ
SQL Server 2000 artık Windows karakter setine dayalı collation (karakter seti ve sıralama düzenleri) kullanmaktadır. Ayrıca SQL Server 2000 ile yer veritabanında, hatta tablolardaki sütunlar bazında farklı dil düzenlemeleri kullanılabilmektedir.
I. YENİ BACKUP VE RESTORE MODELİ
SQL Server 2000, daha kolay anlaşılan bir yedekleme ve geri yükleme sistemine sahiptir. Özzellikle veritabanlarının kurtarma modları bakımından yeni bir düzenlemeye sahip olan SQL Server 2000, özellikler transaction log alanı ve performans bakımından kolaylık sağlar.
J. LOG SHİPPİNG
Daha önce Stand By suncular olarak adlandırılan yedek sunucuları düzenlemek için yeni bir teknik Log Shipping’dir. Bu teknik bir sunucudaki veritabanının transaction log kayıtlarını diğer bir sunucuya düzenli olarak aktarır ve asıl sunucunun çökmesi durumunda yedek sunucunun kolayca devreye sokulmasını sağlar.
K. DATA TRANSFER SERVİSLERİ
Data Transformation Services (DTS) ile yapılan veri transferlerinde de SQL Server 2000’de yenilikler yapılmıştır. Bunların başında özel görevler tanımlayarak, değişkenlerini çalışma zamanında düzenleyen paketler tanımlanabilmektedir. Ayrıca DTS paketleri Visual Basic dosyası formatında da saklanabilmektedir. Bu Visual Basic programcılarının DTS nesnelerine erişmelerine olanak tanır.
III. UYGULAMA
Bu hafta uygulama yoktur. SQL Server hakkında bilgi edinmeye çalışın. Kurumlarında SQL Server ya da başka bir veritabanı sunucu yazılımı kullanan kişilere bu alanda ne yaptıklarını ve nasıl bir çözüme sahip olduklarını sorun.
IV. Gözden Geçirme
1. Veritabanı (database) nedir?
2. Bir veritabanı yönetim sisteminin yararları nelerdir?
3. İlişkisel Veritabanı nedir?
4. SQL Server hangi işletim sistemleri üzerinde çalışır?
5. SQL Server’da hangi servisler çalışmak zorundadır?
6. SQL Server 2000’in yenilikleri nelerdir?
7. Birden çok SQL Server 2000 kuruluşunun yararları nelerdir?
8. “Log Shipping” nedir?
9. Kullanıcı tanımlı fonksiyonların diğer dillerdeki kullanımlarından örnek verebilir misiniz?
V. KAYNAKLAR
Dokümanlar, ürün tanıtım kitaplarından, Faruk Çubukçu’nun kendi kitaplarından ve Internet üzerindeki kaynardan yararlanarak hazırlanmıştır.
Bu konuda ve bilgisayar ile ilgili diğer konularında kitaplar için: www.alfakitap.com
Microsoft Pres kitapları için: www.arkadas.com.tr
Kurslar, kitaplar ve diğer Internet siteleri gibi kaynaklar için sitedeki Linkler kısmına bakınız.
DERSİMİZE KATILDIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİZ!
DERS 2: KURULUM VE YAPILANDIRMA
Ders sonunda yapabilecekleriniz:
· Microsoft SQL Server 2000’ın kuruluşu için donanım ve yazılım gereksinimlerini tanımlamak.
· Sisteme uygun SQL Server kuruluş seçeneklerini açıklamak.
· Kurulum yapmak.
· SQL Server servislerini yönetmek.
I. KURULUM
Kurulum (setup) işlemi, Microsoft SQL Server yazılımının bilgisayara yüklenmesi ve çalışır hale getirilmesidir. İyi bir sistem yöneticisinin SQL Server’ı kurmadan önce bir planlama yapması gerekir. Planlama işlemi; SQL Server’ın nereye ve nasıl kurulacağı, kimler ve hangi işletim sistemleri tarafından kullanılacağı, kullanıcılar, uygulamalar, network bileşenleri, vb. birçok konuyu içerebilir.
Kuruluşu yapacak sistem yöneticisinin Windows 2000 ya da Windows NT Server üzerinde Administrator ya da eş değer bir yetkiye sahip olması gerekir.
SQL Server sistem yöneticisi, ayrıca Windows 2000 ya da NT üzerinde de yönetim (administering) konularını iyi bilmelidir. Bu konuların başında kullanıcıları ve grupların yaratılması gelir.
SQL Server’ın kuruluşunda bir diğer konu da SQL Server’ın kuruluş yerinin neresi olacağıdır? SQL Server genellikle iş yükü az olan bir Windows sunucu üzerine yüklenir. Birçok sunucu yazılımı bir bilgisayar üzerine yüklemek performansı düşürebilir.
A. DONANIM VE YAZILIM GEREKSİNİMLERİ
Donanım ve yazılım gereksinimleri SQL Server 2000’ın çalışacağı minimum sistem gereksinimlerini ifade eder.
Tablo: SQL Server 2000 sistem gereksinimleri
Bileşen Gereksinim
Bilgisayar Intel Pentium 166 Mhz ya da daha gelişmiş bir işlemcili.
Bellek 128 MB, büyük veritabanları ve replication işlemi için daha büyük olması önerilir.
Sabit disk 300 MB tipik kuruluş için.
Dosya sistemi FAT ya da NTFS, Güvenlik ve data kurtarma açısından NTFS tercih edilir.
B. SQL SERVER 2000 SÜRÜMLERİ
SQL Server 2000, altı ayrı sürümle (editions) pazara sürülmüştür:
· Enterprise
· Standard
· Enterprise Evaluation
· Developer
· Personal
· Windows CE
Enterprise sürümü bütün özelliklere sahiptir. Özellikle büyük şirketler için veritabanı sunucusu olmak üzere geliştirilmiştir. Log shipping, Federated server gibi teknik özellikler yalnızca bu sürümde vardır.
Standard sürüm ise yine şirketler için geliştirilmiş bir veritabanı sunucudur. Birçok şirket için yeterli bir sürümdür.
NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.
Enterprise Evaluation Enterprise sürümünün bütün özelliklerini 120 günlük sürüm olarak içeren bir sürümdür.
Developer Enterprise sürümünün bütün özelliklerini içerir ancak yalnızca program geliştirme ve test amaçlı kullanılır.
Personal sürüm ise özellikle Windows 2000 professional ve Windows 98 için geliştirilmiş mobil bir SQL Server’dır .
Windows CE sürümü, Microsoft Windows CE aygıtlarında kullanılır.
C. İŞLETİM SİSTEMİ SEÇİMİ
Microsoft SQL Server 2000, işletim sistemi ve diğer yazılım gereksinimi olarak aşağıdaki işletim sistemlerini gerektirir:
İşletim Sistemi:
· Enterprise sürümü: Windows 2000 Server ve Windows NT Server
· Standard sürümü: Windows 2000 Server ve Windows NT Server
· Enterprise Evaluation: Windows 2000 Server ve Windows NT Server
· Developer: Windows 2000 Server ve Windows NT Server
· Personal: Windows 2000 Professional, Windows 9x
· Windows CE: Yalnızca Windows CE
D. LICENSING MODE (LİSANSLAMA)
Kuruluş sırasında lisanslama seçeneği sorulur. Özellikle client sayısının belirlenmesi bakımından lisanslama seçeneği önemlidir. SQL Server 2000’de iki tür lisanslama vardır. Per Processor ve Per Seat (İşlemci başına ve Koltuk başına).
Per Processor lisanslama seçeneğinde her işlemci için lisans alınır. Bu lisanslama türünde sınırsız bağlantı yapılır. Bu nedenle oldukça yaygın tercih edilir. Per Seat lisanslama tipinde ise lisans belli bir client için kullanılır. Bu nedenle istenildiği kadar lisans alınabilir.
E. KARAKTER SETİ
Kuruluş sırasında kullanılacak dili destekleyen karakter setini içeren code page (kod sayfası) seçilir. Kod sayfası seçilen karakter setine uygun karakterleri saklar. Bir server üzerindeki bütün database’ler için sadece bir karakter seti seçilir. Varsayılan Karakter Seti
Kuruluş programı Code Page 1252 (ISO Karakter Seti) setini varsayım olarak seçer. SQL Server’a eklenen her database aynı kod sayfasını kullanır.
Karakter Setinin Seçilmesi
SQL Server’ın kullandığı code page, Windows’ın kullandığı code page ile aynı olmak zorunda değildir. Ancak SQL Server ile client’larının kullandıkları code page’ler aynı olmalıdır. Ancak extended karakterlerin (ikinci 128 karakter) farklı olması sorun yaratmayabilir.
İpucu: SQL Server 2000’de artık her veritabanı ayrı bir dilde olabilmektedir. Bu nedenle kuruluş sırasında belirlenecek karakter seti bütün her şeyin karakter seti anlamına gelmez.
Sıralama Düzeni
Sıralama düzeni (sort order) karakterlerin nasıl karşılaştırılacağını gösterir. Bu düzenleme bir sorgunun sonucunda dönecek olan verileri de etkiler. Sıralama düzeninin seçimi kullanılacak karakter setine göre değişir:
Sıralama düzeni sorguların performansını da etkiler. Case-insensitive (büyük/küçük harf ayrımlı olmayan) bir sıralama düzeninde arama daha hızlı yapılır. Case-sensitive bir sıralama düzeninde arama işlemi daha fazla zaman alır.
Not: Sıralama düzenin seçimi de önemlidir. Sıralama düzeninin kuruluştan sonra değiştirilmesi için master ve kullanıcı databaselerine bakım (rebuild) yapılması gerekir
F. INSTANCES OF SQL SERVER (SQL SERVER’IN ÖRNEKLERİ)
SQL Server 2000, bir sunucu üzerinde adlandırılmış (named) ve birçok instance (örnek) olarak çok sayıda SQL Server kurulmasını sağlar.
Default Instance: Sunucu üzerinde yalnızca bir tane default instance kuruluşu yapılır. Bu varsayım kuruluş şeklidir. Eski sürümlerde olduğu gibi bilgisayarın adı için kurulan SQL Server bu varsayım kuruluşu ifade eder.
Named Instance: 16 tane adlandırılmış sürüm kurulabilir. Bu kuruluş belli bir adla kurulan SQL Server anlamına gelir. Daha sonra bu adla bağlanılır:
Adlandırılmış SQL Server’lara başvurmak:
bilgisayar\SQL Server instance’ı
G. SQL SERVER SERVİS KULLANICI HESABI
SQL Server 2000’in kuruluşunda, SQL Server’ın kullanacağı bir servis hesabına (service account) gereksiniminiz vardır. Bu hesap uygun şekilde seçilmeli ve yapılandırılmalıdır.
SQL Server Service Account (SQL Server Servis Kullanıcısı), SQL Server servislerinin kullanılmasını sağlar. Herbir SQL Server servisi bir servis kullanıcısı (güvenlik bakımından) ile çalışır. Bu servis kullanıcısı bir domain kullanıcısı ya da özel bir sistem kullanıcısı olan Local System olabilir.
Domain Kullanıcı Adı
Bir domain kullanıcı adının SQL Server servis kullanıcı adı olarak kullanılması durumunda; network üzerindeki kaynaklara ve uzak server’lara trusted bağlantılar (Windows 2000 ve NT kimlik denetiminden geçmiş) kullanılarak erişilebilir. Seçilen domain kullanıcı adı Administrator local grubunun bir üyesi olmalıdır.
Örneğin: Windows’da açılan bir kullanıcı:
User name: sqlservice
Password: xyz ya da başka birşey
Local System Kullanıcısı
Eğer SQL Server servis kullanıcısı olarak bir Local System kullanıcısı seçilirse SQL Server servisi bir trusted bağlantı ile uzak server’lara bağlanamaz. Ancak eğer SQL Server, domain’in bir parçası olmayan bir bilgisayara kuruluyorsa o zaman Local System kullanıcı adı kullanılabilir.
II. KURULUM İŞLEMİ
SQL Server 2000 CD’si CD-ROM sürücüsüne takıldıktan sonra otomatik başlatma özelliği ile ya da setup.exe programı ile SQL Server 2000 kuruluş programı başlatılır.
Kuruluş sırasında bileşenler seçilir:
· Database Server
· Database Server-Desktop Edition
· SQL Server 7.0 OLAP Services
· English Query
OLAP Servisleri ise uygulamalara online analytical processing (OLAP) servisi sağlar. OLAP Servisleri bir data warehousing küpünü (çok boyutlu veriler) tasarlayarak OLE DB 2.0 ile yazılmış client uygulamalara sunarlar.
English Query ise SQL Server database’lerinin kolay ve anlaşılabilir bir dille sorgulanmasını sağlar. English Query sayesinde karmaşık Transact-SQL deyimleri yerine, sorgular bir cümle olarak yazılır.
A. KURULUŞ TİPLERİ
Kuruluş sırasında şu kuruluş tipleri seçilir.
Tablo: Kuruluş tipleri
Kuruluş Tipi Açıklama
Typical SQL Server program dosyalarını, yönetim araçlarını ve online dokümanları yükler.
Compact Sadece SQL Server’ı yükler. Yönetim programlarını yüklemez.
Custom SQL Server bileşenlerinden istenilenlerin seçilip yüklenmesini sağlar.
Typical seçeneğinin içeriği:
Tipik kuruluş seçeneği genellikle kullanılan bir seçenektir. Şu bileşenler yüklenir.
· Named Pipes, TCP/IP, Multi-Protocol network kütüphaneleri.
· ISO Character Set 1252
· Dictionary order, case-insensitive sort order.
Compact tipinin içeriği:
Compact kuruluş tipinde belli bileşenler kurulmaz. Bunlardan bazıları şunlardır:
· SQL Server Profiler.
· Books Online.
· Version Upgrade Wizard
· Replication nesneleri.
· Örnek dosyaları.
- ….
B. OTOMATİK BAŞLATILAN SERVİSLER
SQL Server kuruluş programı MSSQLServer, SQLServerAgent ve MS DTC adlı üç servisi otomatik olarak kurulmasına ve otomatik olarak konfigüre edilmesini sağlar. Servisin konfigürasyonu servis kullanıcısının ve servisin AutoStart özelliğinin tanımlanması anlamına gelir. Otomatik olarak başlatılan servisler (AutoStart) Windows’un her açılışında otomatik olarak başlarlar.
Bu servislerin manuel olarak da başlatılması seçeneği vardır. Ancak kuruluş sırasında genellikle otomatik olarak başlatılması seçeneği seçilir.
SQL Server servisleri:
· MSSQLServer
· SQLServerAgent
· MS DTC
C. SQL SERVER’IN BAŞLATILMASI/DURDURULMASI
SQL Server servislerinin Windows NT’nin başlatılmasıyla otomatik olarak başlatılması kuruluş sırasında düzenlenebilir. Eğer düzenlenmezse, bu işlem manuel olarak kuruluştan sonra da yapılabilir. Bu işlem Windows NT’de Control Panel, Services bölümünde yer alan servis tanımlanamaları ile yapılır. SQL Server servisleri yerel ve uzak bilgisayardan başlatılabilir ya da durdurulabilir.
Aynı şekilde Windows 2000’de Computer Management aracıyla yine aynı servislerin ayarları yapılabilir.
SQL Server Enterprise Manager Aracılığı ile Servislerin Kontrolü
SQL Server’ın otomatik olarak başlatılması için Enterprise Manager programında SQL Server seçildikten sonra sağ tuş ile ekrana gelen menüden Properties seçilir. Buradan servislerin otomatik başlatılma özellikleri düzenlenebilir.
SQL Server Service Manager Aracılığı ile Servislerin Kontrolü
SQL Server Service Manager aracılığyla SQL Server servisini başlatmak (start), kesmek (pause) ve durdurmak (stop) işlemleri yapılabilir.
Bu işlem için:
1. Start menüsüne tıklar.
2. Programs grubu işaret edilir ve Microsoft SQL Server program grubu seçilir.
3. Service Manager üzerine tıklanır.